گفتگوی رادیویی - ایمنی برق و تاسیسات الکتریکی

ایمنی در برق و تاسیسات الکتریکی

رادیو اقتصاد بدنبال افزایش آگاهی مردم (مخصوصا کارفرمایان و صاحبان کسب و کار و کارآفرینان) در برنامه "به قید فوریت" اقدام به گفتگوی تلفنی با دکتر امیر ثابت محمدی نمود و در خصوص "قوانین ایمنی در برق و تاسیسات الکتریکی"، به بحث و گفتگو پرداختند. به دلیل طولانی شدن مباحث، در قالب دو برنامه موضوع مورد بررسی قرار گرفت.

انرژی برق به همان نسبت که خادم خوبی هست و خدمت خوبی به انسانها می کند، قاتل خیلی خوبی هم است.

برق در اجرای خطا، خطا نمی کند و به هدف می زند.

برق شوخی بردار نیست و در خیلی از موارد شانس مجددی را برای جبران اشتباه، به افراد نمی دهد. پس بهسازی مربوط به نقص ایمنی در برق را نمیشود به یک ساعت بعد موکول کرد. خیلی از آتش سوزی هایی که در فضای کسب و کار یا مغازه ها اتفاق می افتد دلیل آن نقص ایمنی در سیستم الکتریکی و برق است. تعداد قابل توجهی از آتش سوزی مغازه ها در ساعاتی اتفاق افتاده که کسی داخل مغازه نبودند. بخاطر عبور بیش از حد جریان، کابل گرم شده و اگر دچار فرسودگی شده باشد یا مقاومت لازم را نسبت به عبور جریان برق نداشته باشد، کاور یا لایه حفاظتی آن از بین می رود و اتصالی و آتش سوزی را بدنبال دارد. انرژی برق معمولا سه پدیده را بدنبال دارد: سوختگی فرد یا آتش سوزی: قوس الکتریکی یا ارک: یکی از سخت ترین سوختگی ها، سوختگی در اثر قوس الکتریکی است که تا دمای 2500 درجه حرارت تولید می شود. برق گرفتگی: که می تواند باعث اسیب به تجهیزات و انسان شود. و از عوارض ان می توانیم به فیبریلاسیون بطنی، فلج تنفسی، نارسایی کلیوی و خیلی عوارض دیگه اشاره کنیم.

پیشگیری بهتر از تحمل حادثه و هزینه های آن است.

بدلیل ارتقاء سیستم کابل کشی یا ایمنی قطعات و دستگاه ها و بهسازی های مدنظر، مثلا 10 میلیون تومان هزینه صرف شده است. اما فرض کنید که این بهسازی انجام نشود و نتیجه آن وقوع یک اتش سوزی بوده که یک نفر در این بین کشته شده و یک دستگاه از بین می رود که ارزش ریالی آن مثلا 500 میلیون تومان بوده است.

نکته مهم اینکه اصلا تصور نکنید که اگر اتفاقی افتاد بیمه مسئولیت تمام خسارت را پرداخت می کند. خیر، بر اساس علت حادثه و اینکه کارفرما از قبل چقدر تمهیدات را پیش بینی کرده است خسارت تعیین می شود.

فرض کنید یک کارگاه 500 میلیون هزینه زیرساخت و بهسازی صرف کرده و یک کارگاه هیچ هزینه ای صرف نکرده است. هر دو کارگاه دچار اتش سوزی بدلیل نقص برقی می شوند. ایا بیمه به هر دو یک عدد پرداخت می کنه؟ نه اصلا اینطور نیست. حتما بر اساس زیرساخت و تجهیزات و کیفیت آنها نرخگذاری انجام می شود.

نکاتی ضروری در خصوص ایمنی در برق و تاسیسات الکتریکی

1. حتما کارگاه از سیستم ارت یا اتصال به زمین برخوردار باشد و سالی یکبار از طرف افراد یا مراکز مجاز مقاومت چاه را تست کنند. فقط یادمان باشد تست مقاومت چاه را بذاریم برای فصل تابستان که کمترین مقدار بارندگی را داریم، تا عدد قرائت شده برای مقاومت چاه یک عدد واقعی باشد. مقاومت مطلوب برای چاه های ارت حدود دو اهم است و میزان رطوبت چاه ارت چه بصورت طبیعی و بر اساس حاصلخیزی خاک یا بارش باران چه بصورت مصنوعی و استفاده از تزریق آب به درون چاه، این مقاومت را کاهش داده و سیستم ارتینگ را مطلوب تر می کند.
2. حتما در ساختار تابلوبرق ها از کلیدهای حفاظتی از جمله کلید مینیاتوری، کلید محافظ جان RCD، RCCB،MCCB و غیره استفاده کنیم. بدانیم که این کلیدها کامل و 100 درصد مطمئن نیستند. مثلا کلیدهای rcd در پیشگیری از حوادث اتش سوزی تابلوها که بدلیل افزایش میزان جریان برق اتفاق می افتد را کاهش داده و حذف می کند. اما حوادث اتش سوزی داشتیم که یکی از این کلیدها عمل نکرده و جریان رفته بالا و باعث اتش سوزی تابلو برق و متعاقب ان، کارگاه شده. اما استفاده از این کلیدهای حفاظتی درصد بروز حوادث و خسارات را کاهش می دهد.
3. در مجاورت تابلوبرق، ارتباط با زمین را برای تکنسین قطع کنیم. یعنی از فرش عایق استفاده کنیم که اگر با جریان برق مواجهه ای برقرار شد کمترین میزان جریان وارد بدن شود. 
4. توجه داشته باشیم، نگهداری و دپوی مواد قابل اشتعال و انفجار در مجاورت تابلو برقها ممنوع است.
5. استفاده از لوازم حفاظت فردی. طبق ماده 91 قانون کار لوازم حفاظت فردی باید متناسب با نوع کار انتخاب بشود. و تاکیدا این لوازم حفاظت فردی عایق مثل دستکش عایق برق، کلاه عایق برق، آستین و شیلد و سایر اقلام حفاظتی حتما دارای استاندارد و تاییدیه فنی باشد. در این حوزه اگر لوازمی تحویل فرد داده شد حتما داغی را  تحویل بگیریم. خیلی موارد بوده که همین دستکش داغی بلای جان کارگر شده. 
6. یک مثال تاثیر برانگیز: چندسال پیش، پیمانکار دستکش عایق فشار ضعیف جدید را تحویل سیمبان برق داده و داغی را دریافت نمیکند. روز بعد این سیمبان بخاطر سرعت و عجله در کار، دستکش جدید را از کاور خارج نمیکند و با همان دستکش قبلی شروع به کار می کند. شرایط جوی هم نامناسب بود و بارندگی و نفوذ آب به دستکش فرسوده باعث فوت کارگر شد. آیا میدانید چرا این کارگر عجله کرد؟ مراسم عروسی دعوت بود ولی متاسفانه جسد وی به سردخانه منتقل شد. 
7. در محیط کار از سیم و کابل های دو تکه استفاده نکنیم. البته که برای اصلاح و بهسازی کابلهای آسیب دیده، استفاده از ترمینال و وارنیش ایمن و مقاوم میتواند کمک کننده باشد.
8. ساعاتی که در کارگاه حضور نداریم بشرطی که اقلام فاسد شدنی نداریم یا در برق رسانی سیستم امنیتی مثل دوربین و دزدگیر اختلالی ایجاد نمی شود، برق ان مکان یا کارگاه را از طریق تابلو قطع کنیم.